တအုံ့နွေးနွေး ပြဿနာနှင့် ခါးသီးဖွယ် ရှမ်းနယ် လက်ဖက်ခူးရာသီ

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ပလောင်အမျိုးသမီးကြီးတစ်ဦးနေအိမ်အတွင်းရေနွေးကြမ်းသောက်နေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ – အန်းဝမ်

“သူတို့တော်တော်များများက သူတို့ရဲ့ လက်ဖက်ခင်းထဲကို မသွားနိုင်ကြပါဘူး။ မြေမြုပ်မိုင်း၊ ဒါမှမဟုတ် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေရဲ့ အဓမ္မ စစ်သားစုဆောင်းမှုကြောင့်ပါ။ ဒါပေမဲ့လည်း ဘယ်သူ့ကို ဘယ်လိုတိုင်ရမယ် ဆိုတာကျတော့လည်း သူတို့ မသိကြပြန်ပါဘူး။ ပညာကောင်းကောင်း မတတ်ကြလို့ပါ” ဟု ရန်ကုန်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည့် ပလောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးထွန်းမြိုင်က ပြောသည်။

အချိန်ကြာမြင့်စွာ တအုံနွေးနွေး ဖြစ်နေသော လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခမှာ ဤအသင်း၏ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးသူများအား ပို့ချမည့် မွမ်းမံသင်တန်း အစီအစဉ်ကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။

“ကျွန်တော်တို့က ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ လယ်သမား ၁၀၀ ကို မွမ်းမံသင်တန်းပေးဖို့ ရည်ရွယ်ထားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲတွေကြောင့် ၄၀ လောက်ပဲ သင်ပေးရပါတယ်။ စစ်ပွဲကြောင့် ရွာတွေဆီ မသွားနိုင်လို့ပါ” ဟု သူ၏ စိတ်ပျက်နေရမှုကို ဦးထွန်းမြိုင်က ဖွင့်ဟပြောကြားသည်။

သူ့အဆိုအရ ဤမွမ်းမံသင်တန်းသည် တောင်သူများ၏ဝင်ငွေကို တိုးစေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ အကောင်းဆုံးသော ဈေးနှုန်းရရှိနိုင်သည့် အရည်အသွေးမြင့် လက်ဖက်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင် လိုအပ်သည့် ကျွမ်းကျင်မှု အရည်အသွေးများကို ၎င်းတို့အား ပေးအပ်နိုင်မည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

အစိုးရက အကူအညီ တစ်စုံတစ်ရာ ပေးမပေး မေးမြန်းသောအခါ “ဟင့်အင်း၊ ဘာတစ်ခုမှ မရဘူး။ အကူူအညီ လုံးဝမရှိဘူး။ ထောက်ပံ့ကြေးလည်း လုံးဝမရှိပါဘူး” ဟု ဦးထွန်းမြိုင်က ဖြေကြားသည်။ အစိုးရက ဆန်အရည်အသွေးကိုသာ ရလဒ်ပေါင်းစုံဖြင့် အာရုံထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး လက်ဖက်ကဏ္ဍကို လျစ်လျူရှုထားသည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဓာတ်ပုံ – အန်းဝမ်

“မြန်မာနိုင်ငံက လက်ဖက်တွေ အများကြီး နှစ်စဉ်ထုတ်နေတာပါ။ လက်ဖက်ကဏ္ဍကို တိုးမြှင့်ပြီး ပြည်ပတင်ပို့တာကနေ ငွေအများကြီး ရနိုင်တယ်ဆိုတာ အစိုးရအနေနဲ့ နားလည်ဖို့ လိုပါတယ်” ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ လက်ဖက်ဈေးနှုန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားမဝင် တင်ပို့နေခြင်းများဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ လိုအပ်နေမှုအရ ဦးထွန်းမြိုင်က လက်ဖက်တင်ပို့မှုများကို အာရုံစိုက် လုပ်ကိုင်ခြင်းသည် ဤလုပ်ငန်းကဏ္ဍ တိုးချဲ့ရန် အလွန်တရာ အခြေခံကျသည်ဟု ယုံကြည်ထားသည်။ 

ရှမ်းပြည်နယ်မှ လက်ဖက်ရုံတစ်ရုံ၌ အလုပ်သမားတစ်ဦး လက်ဖက်နှပ်နေစဉ်။ ဓာတ်ပုံ – အန်းဝမ်

“ကျွန်တော်တို့ လက်ဖက်အရည်အသွေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကျွန်တော် အရမ်းအံ့သြမိပါတယ်” ဟု ဦးထွန်းမြိုင်က ဆိုသည်။ တောင်သူအများစုမှာ ဓာတုမြေသြဇာများ၊ သို့မဟုတ် ပိုးသတ်ဆေးများ ဝယ်ယူရန် ငွေကြေး မတတ်နိုင်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသော လက်ဖက်အများစုမှာ သဘာဝမြေသြဇာသုံး ထုတ်ကုန်များ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ၎င်းက ဖြည့်စွက်ပြောကြားသည်။

“မြန်မာ့လက်ဖက်က နိုင်ငံတကာဈေးကွက်မှာ အလားအလာ အများကြီး ရှိပါတယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ကျန်းမာရေး အထူးအလေးပေးသော စားသုံးသူများအကြားတွင် ဖြစ်သည်ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

ဦးထွန်းမြိုင်သည် အမေရိကန်ရှိ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သည့် စားသောက်ကုန် ရောင်းချသော ကုန်တိုက်အုပ်စုဖြစ်သည့် ဟိုးဖု(စ်) Wholefoods သို့ ဇီဝမြေသြဇာသုံး လက်ဖက်များကို တင်ပို့ရောင်းချနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အမေရိကန်အခြေချ မြန်မာနိုင်ငံသားများဖြင့် စည်ကားလှသည့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ San Francisco’s Bay ရှိ ကုန်တိုက်တစ်ခုသို့လည်း လက်ဖက်နှင့် တွဲစပ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။

ဈေးကွက်သုတေသန ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ယူရိုမော်နီတာ အင်တာနေရှင်နယ် Euromonitor International အဆိုအရ မြန်မာ့လက်ဖက် တင်ပို့မှုများမှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၁၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး တန်ချိန် ၂,၈၀၀ အထိရှိခဲ့သော်လည်း ဤကဏ္ဍနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဦးထွန်းမြိုင်ကဲ့သို့ လူတိုင်း အကောင်းမမြင်ကြချေ။

“တော်တော်လေးကို ကမောက်ကမ နိုင်ပါတယ်” ဟု ကျောက်မဲတွင် ဆယ်စုနှစ်များစွာ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည့် လက်ဖက်စက်ရုံပိုင်ရှင် အသက် ၅၈ နှစ်အရွယ် အမည်မဖော်လိုသူတစ်ဦးက ဆိုသည်။ “ဈေးနှုန်းနဲ့ပတ်သက်တဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း မရှိဘူး။ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်တိုင်းက သူတို့ဈေးနှုန်း သူတို့ဘာသာ သတ်မှတ်တာပါ” 

ဓာတ်ပုံ – အန်းဝမ်

လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခမှာ အလုပ်သမား ရှားပါးရခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပြီး လုပ်ခနည်းပါးခြင်းကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများစွာသည် ဤဒေသမှာထက် အိမ်နီးချင်းတရုတ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့သို့ အလုပ်သွားလုပ်ကြ၍ ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ဤစက်ရုံပိုင်ရှင်များ၏ ရှင်းလင်းပြောကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဖက်ပင်များကို အတန်းလိုက် မစိုက်သောကြောင့် အလုပ်သမားများစွာ ပိုမိုလိုအပ်သည့်ပြင် လက်ဖက်အရည်အသွေးပါ နိမ့်ကျရပြီး ဈေးနှုန်းကိုလည်း ထိခိုက်ကြောင်း သိရသည်။ သူကမူ ပြည်တွင်းဈေးကွက်ကိုသာ အားထားရောင်းချပြီး ကုန်ကြမ်းနည်းပါးသဖြင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်း မပြုပေ။

ဒေသန္တရနိုင်ငံရေးကို ရှောင်ရှားကျော်လွှားရခြင်းမှာလည်း နောက်ထပ် အဓိကစိန်ခေါ်မှု ဖြစ်သည်။ ပဋိပက္ခ ထူပြောသော ဤဒေသ၏ တောင်ကုန်းများပေါ်ရှိ ၎င်း၏စက်ရုံတွင် လမ်းကောင်းကောင်းလည်း မရှိ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလည်း မရပေ။ စက်ရုံကို အနှောက်အယှက် တစ်စုံတစ်ရာမရှိ လည်ပတ်နိုင်စေရေးအတွက် ဒေသတွင်း လှုပ်ရှားနေသော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များအား နှစ်စဉ် ဆက်ကြေးပေးနေရသည်။

“ဒီဒေသမှာ ရပ်တည်ရှင်သန်ချင်ရင် ကျွန်တော်တို့က ဘက်မလိုက်ဘဲ နေရပါမယ်။ ကျွန်တော်တို့က ပါတီတစ်ခု၊ ဒါမှမဟုတ် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှာ မပါရဘူး။ ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်က မဲပေးတဲ့အထဲမှာ ကျွန်တော် မပါခဲ့ဘူး” ဟုလည်း နိုဝင်ဘာ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ရည်ညွှန်းကာ ၎င်းက ပြောသည်။ 

လက်ဖက်ခူးသူများ တစ်နေ့တာ လက်ဖက်ခူးအပြီး ရွာသို့ ပြန်လာကြစဉ်။ ဓာတ်ပုံ – အန်းဝမ်

တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်က သော်လည်းကောင်း ၎င်း၏စက်ရုံကို တိုက်ခိုက်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု သူယုံကြည်ထားသည်။ ဤအဖွဲ့များသည် ၎င်းထံမှ ငွေကြေးကို အားထားနေရ၍ ဖြစ်သည်။

“ကျွန်တော်က ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖို့ ဆိုတာတော့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး” ဟုလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

စိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေသည့်တိုင် ဒေါ်အေးထွန်း တစ်ယောက် ကြံ့ကြံ့ခံ ရင်ဆိုင်ပြီး သူ့အိမ်ကို စွန့်ခွာရန် ရည်ရွယ်ချက် တစိုးတစိမှ မရှိချေ။

“ကျွန်မတို့က ဒီနေရာမှာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်လာတာ မျိုးဆက်နဲ့ ချီနေပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်မတို့က လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေကို ကြောက်နေရပါတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။ သူ့လက်များကို သေနတ်ကိုင်ထားဟန် ထပ်မံလုပ်ပြကာ လေထဲသို့ ပစ်ခတ်ဟန် ပြုလျက် ပြောဆိုလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

“သေနတ်တွေ၊ သူတို့မှာ သေနတ်တွေ ရှိတယ်” ဟုလည်း ဆိုလိုက်သေးသည်။ 

အောင်မင်း ဘာသာပြန်သည်။